De geschiedenis van Muzenforum

De geschiedenis van Muzenforum gaat vijfenzestig jaar terug, naar de Tweede Wereldoorlog. 
Voor veel musici werd het al vroeg in de oorlog onmogelijk om concerten te geven. Eenieder die wenste op te treden voor een groter publiek, moest zich vanaf 1942 inschrijven bij de Nederlandse Kultuurkamer. Veel artiesten waren Joods en mochten zich dus niet aansluiten, anderen deden dat uit principiële overwegingen niet. Muziekliefhebbers snakken nu eenmaal naar muziek en in Amsterdam, Den Haag en ook in Bloemendaal kwam het initiatief om huiskamerconcerten te geven, ook om illegale artiesten bij te staan die geen broodwinning meer hadden. Vaak werd hun gage in natura uitbetaald, met aardappels of rijst of eieren die in zakken bij de voordeur werden ingeleverd. L'art pour Lard (kunst voor spek) heette dat in de wandeling. 

 

Hungarian String Quartet 
Vooral de grotere huizen in Aerdenhout, waar veel publiek inpaste, waren geschikt voor dit doel. Vaak kwam het Hongaars strijkkwartet optreden, een kwartet dat toen al heel beroemd was en over de hele wereld had opgetreden. Het bestond uit drie Hongaren (w.o. Zoltán Székely) en een Rus (Alexandre Moskowsky). De eerste violist Székely was bevriend met Bartok en het kwartet had voor 1938 al furore gemaakt met de première van Bartok's vijfde strijkkwartet dat zij samen met de componist hadden ingestudeerd. Door een bijzonder toeval konden zij het land niet meer uitkomen en zaten voor de hele duur van de oorlog in Nederland vast. Al die jaren studeerden zij op de strijkkwartetten van Beethoven waarmee zij later zoveel faam verwierven. In 1950 emigreerden zij naar Amerika en bleven wereldberoemd. In 1972 werd het Hongaars Strijkkwartet ontbonden. Daarna werd Zoltán in 1973 artist in residence in het Banff Center in Canada. Van daaruit gaf hij in een groot deel van Canada vioollessen. Hij overleed daar op 5 oktober 2001 (dus bijna 30 jaar na de ontbinding van het strijkkwartet) op de hoge leeftijd van 97 jaar 

Na de oorlog 
Documenten over de concerten uit de oorlogstijd zijn er niet, en zelfs uit de beginperiode na de oorlog zijn maar weinig foto's overgebleven. Wat er is, stamt uit oude fotoboeken van de familie de Jong Schouwenburg. Zeker is dat men na de oorlog niet zo gauw afstand kon doen van de succesvolle concerten. In 1946 werd Stichting Muzenforum onder voorzitterschap van John de Jong Schouwenburg opgericht als 'Een eigen centrum waar de Muzen rechtstreeks met de plaatselijke bevolking in contact kunnen treden' (Haarlems Dagblad 13 september 1946). 
Ook een aantal van de 'vroege' uitvoeringen is bekend: in oktober kwam Charlotte Kohler met ’Oompjes Droom' van Dostojewski, in november speelde het Hongaars Strijkkwartet, in december pianiste/componiste Henriette Bosmans. De vierde uitvoering betrof weer het Hongaars Strijkkwartet en daarna betrad Anton van Duinkerken het podium. Op 8 en 9 april zong Jo Vincent, dus twee keer na elkaar. Het seizoen daarna trad Benjamin Britten op met zijn levensgezel zanger Peter Pears. De kosten waren ƒ 2.07 per avond. 
Maar in de jaren daarna nam de belangstelling snel af en het eerste lustrum werd gevierd met een karig aantal toehoorders. In seizoen 1953/54 werden zelfs geen concerten meer georganiseerd, op een afscheidsconcert van Jo Vincent na. 

 
Gemeentehuis concertlocatie 
De voorstellingen werden in die tijd gegeven in het huis Domi te Overveen. Later werd het gemeentehuis van Bloemendaal de vaste concertlocatie, en dat is altijd zo gebleven. Eerst was het gemeentehuis nog Villa De Nagtegaal. Toen in 1965 het mooie classicistische gebouw aan de Bloemendaalseweg in Overveen gereedkwam, verhuisden de concerten naar de mooie, met glas overkoepelde Burgerzaal. 
Over de concerten in de tijd hierna zijn slechts enkele flarden informatie op te vangen uit de mist van de geschiedenis. In 1970/71 waren er drie concerten: ƒ 7,- entree. Op zondag 14 oktober 1979 trad het Borodin Trio op. Er waren 86 betalende toehoorders waaronder 13 kinderen: 'De kruk van de piano kreunde en steunde'. In seizoen 1977/78 zijn er vier concerten met bezoekersaantallen 102/175/96/310, in 1980/1981 zijn het er zeven. In 1984 was er zelfs teveel belangstelling voor de jonge violist Jaap van Zweden die optrad met Jaap Prinsen, hoornist in het KCO en later directeur van de gemeentelijke Muziekschool, en pianist Alwin Baer. 
Stichting Muzenforum is op een gegeven ogenblik samengegaan met de Stichting het Openluchttheater Caprera maar werd later weer losgekoppeld omdat de beide stichtingen te zeer van elkaar verschilden. Sindsdien is er weer nieuw elan in de organisatie gekomen en stroomt het muziekliefhebbend publiek weer toe zoals in de tijden van na de oorlog. 
Tijdens het lustrum van 2012 waren er in één weekend drie concerten te beluisteren die door een haast duizendkoppig publiek werden bezocht. 


In memoriam mevrouw Moskowsky 
Op 29 april 2014 is Willemine Henriette Moskowsky-de Vaynes van Brakell Buijs op 100-jarige leeftijd overleden. Mevrouw Moskowsky is gedurende de hele bestaansgeschiedenis van Muzenforum met de concerten verbonden geweest. Zij woonde als kind in Bloemendaal en ging naar het Muzieklyceum in Amsterdam waar zij haar toekomstige echtgenoot, de Russische violist Alexandre Moskowsky ontmoette. In 1938 trouwden zij in het gemeentehuis van Bloemendaal, toen nog het vroegere huis De Nachtegaal. De moeilijke oorlogsjaren hebben zij in Kennemerland overleefd. Na de oorlog is zij met het Hongaars Strijkkwartet naar de Verenigde Staten gereisd, waar zij een paar jaar heeft gewoond. Na terugkeer in Nederland en de geboorte van haar dochter is zij gescheiden van haar man, die de hele wereld over reisde met zijn viool. Haar hele leven bleef zij een trouw bezoeker van de Muzenforumconcerten. Er kwamen kaarten en abonnementen, die zij jarenlang, tot ongeveer zeven jaar geleden, onder het uitdelen van de programma’s heeft staan controleren bij de ingang van het Bloemendaalse raadhuis. Met haar goed verzorgde uiterlijk was zij een elegante verschijning. Zij blijft in onze dankbare herinnering altijd met Muzenforum verbonden.